| تبليغات | X |
|
ساده مثل سافت |
|||||||||||||||||||||||
|
همشهری آنلاین- دکتر یونس شکرخواه:
ابتدا چند نکته کلی را طرح مي کنم و بعد می روم سر اصل مطلب: حضور سافت نيوز[نرم خبر](1) در عرصه خبر عمدتا يک اجبار بوده و نه يک انتخاب؛
يک پرسش: به يک دليل ساده، يعنی به خاطر مخالفت شديد عده ای از روزنامه نگاران و نظريه پردازان عرصه نقد خبر با سافت نيوز، مي توان گفت سافت نیوز شکل تازه سبک تاریخی نیست و افزون بر آن، اگر از تصوير گرائی و جزئيات نگری در سافت نیوز بگذريم، ديگر هيچ چيز آن شبيه به سبک تاریخی نخواهد بود. خبر يا گزارش؟ اگر سافت، گزارش بود که اسمش را نيوز نمی گذاشتند! سافت نيوز + روزنامه نگاری انتقادی = آلياژ خطرناک! روزنامه نگاری انتقادی(2) در واقع در قياس با جريان غالب روزنامه نگاري جهانی، يک نوع روزنامه نگاری آلترناتيو و راديکال است و اين برای کانون های قدرت و ثروت پديده خوشايندی نيست، چرا که با اتکا به عناصر خبری تحليل (why) و تشريح (how) که جزو تاکيدهای نرم نويسی است، دست به افشاگری می زند و باز از آنجائیکه در سافت نويسی به جای تکيه به يک منبع رسمی، به چندين منبع استناد می شود - که می توانند منابع غير رسمی هم باشند- غلظت مخالفت کانونهای قدرت و ثروت با آن افزايش مي يابد، انها مي گويند سافت نيوز، دمکراسی را تضعيف مي کند.(3) احتمالا با اين توضيحی که دادم، ريشه مخالفت دولتمردان و روابط عمومی های دولتی در غرب هم با سافت نيوز روشن تر و معنادارتر مي شود. اجازه بدهيد کمی بيشتر به ماهيت سافت نيوز نزديک شوم . گفتم که ابتدا چند نکته کلی را طرح مي کنم و بعد خيلی زود می روم سر اصل مطلب. سافت نيوز: نمای متوسط سافت نيوز، بر خلاف هرم وارونه، اسير زمان نيست و بيشتر به محرکه های اصلی رويداها و به سمت و سوی آنها مي پردازد، دست به تجزيه و تحليل مي زند، سعی می کند راه حل پيشنهادکند، از ضرورت تغيير مي گويد و جور ديگری هم نوشته می شود تا مخاطب خسته نشود و با اشتياق سوژه را دنبال کند. باز هم پرسش: حواستان باشد که اين رويداد و ماهيت آن است که سبک نوشتن را به روزنامه نگار تحميل مي کند و انتخاب سبک در خبرنويسی، مثل همه عواملی که تعيين كننده پوشش بهتر يک رويداد است (تازگی، دربرگيری، تمايل مخاطب، رقابت و ..) اختياری نیست. بنابر اين، مي توان گفت که بحث تقابل دو شيوه سخت نويسی و نرم نويسی اساسا يک بحث انحرافی و بی پايه است و اين رويداد است که سبک نوشتن را به روزنامه نگار تحميل مي کند. چطور بايد نوشت؟ دارم به اصل مطلب نزديک می شوم . برويد اگر هست برای خودتان يک فنجان چای یا قهوه بياوريد. - آمديد؟ ....... نوشتن به شيوه سافت نيوز آسان است به شرط اينکه آداب آنرا درست فرا بگيريم. 1. نوشتن به شيوه سافت نيوز مناسب پوشش رويدادهائی نيست که ظرف 72 ساعت معروف روزنامه نگاری نوشتاری رخ می دهند(ديروز، امروز و فردا) زيرا برای پوشش رويدادهائی از اين دست، فرصت مانور نداريم و بايد هر چه سريع تر آنها را نوشت. به ديگر زبان اگر رويداد تحت پوشش شما مربوط به روز قبل يا امروز و يا مربوط به فردا است، بهترين سبک برای نوشتن آن همان هرم وارونه است (دايناسورها هنوز طرف توجه هستند! دليل : پارک ژوراسيک!) 2. اعتراف مي کنم که حتی رويداد های مربوط به 72 ساعت را هم می شود به شيوه سافت نوشت، اما برای تازه کارها بسيار پر ريسک است.(یعنی دارم تا حدودی اعترافم را پس مي گيرم!) ساختار دايره ای شکل سافت نيوز: سافت نيوز برخلاف هرم وارونه که اسمش هم قيافه آن است، ساختاری دايره ای شکل دارد. به عبارت بهتر اگر بخواهم تصويری کلی از سافت نيوز به دست دهم، به اين صورت خواهد بود: پيکان سياه در اين تصوير نقطه شروع نوشتن است و پيکان های سفيد مسيری است که نوشتن در آن ادامه می يابد.
توضيح بيشتر: در سافت نيوز بايد خبرتان را جائی ختم کنيد که آنرا شروع کرده ايد. يعنی اهميت پاراگراف آخر در سافت نيوز به همان اندازه پاراگراف اول است و اين حالت بر خلاف هرم وارونه است که هر چه به انتهای آن مي رويد به دادن اطلاعات کم اهميت می پردازيد. عبارات "شايان ذکر است" و "لازم به يادآوری است که خاطرتان هست" !؟ (يعنی دارم ته می کشم!) پس تکرار می کنم که در سافت نيوز بايد خبرتان را در جائی به پايان برسانيد که آنرا آغاز کرده ايد. هنوز گنگ است؟ بيشتر توضيح می دهم ، اصلاً با يک مثال چطوريد؟ فرض کنيد پاراگراف اول من در خبری که می خواهم آنرا سافت بنويسم اين باشد: خوب حالا با اين شروع بايد بعد از ارائه اطلاعات مربوط به رويداد به فکر پايان بندی خبر بود که گفتم به اندازه شروع آن اهميت دارد. اين مي تواند يک پايان بندی مناسب باشد، چون به همان بحث پاراگراف اول مربوط است. خوب اين هم يک پايان بندی مناسب ديگر است که مثل پايان بندی قبلی باز هم به همان بحث پاراگراف اول مربوط می شود و اين يعنی ساختار دايره ای و بازگشت به نقطه آغازين خبر در سبک سافت نيوز. عناصر تشکيل دهنده سافت نيوز: سافت نيوز از چند عنصر اصلی تشکيل می شود که در زير يک به يک به آنها مي پردازم و سعی می کنم معرفی اين عناصر را با ارائه مثال های عملی همراه کنم. فقط اضافه کنم که مواد مورد استفاده ام در نوشتن اين خبر به سبک سافت نيوز، علی القاعده فرضی هستند و هر گونه شباهت اشخاص زمانها و مکان ها، کاملا تصادفی است! 1. راوی اول شخص:
اين شروعی ديگر برای همان خبر فرضی مورد بحث است که اين بار به شيوه راوی اول شخص کليد خورده است. نوشتن به شيوه راوی اول شخص کاری بسيار دشوار است و در واقع شايد هم دشوارترين بخش سافت نويسی باشد و به همين خاطر هم هست که فقط و فقط حرفه ای های نامدار به اين شيوه می نويسند و تازه کارها همان روايت سوم شخص را اما با ادبياتی غير کليشه ای دنبال می کنند. 2. چند منبعی بودن:
حالا بيائيم منابع خبری مورد استفاده را تا اينجا مرور کنيم: عبدالقادر سمير، سخنگوي سفارت آمريكا، سازمان القاعده، خبرگزاري فرانسه و بشارالحسن پزشک. 3. پس زمينه ها: پس زمينه ها به کمک سافت نيوز می آيند تا گره های کور را باز کنند، جزئيات بيشتری از زمانها، مکانها و آدمها به خواننده بدهند و گاه خبر را رنگ آميزی کنند تا از کسالت و تکرار بکاهند و رويداد را بهتر توصيف کنند.
بله، داشتيم، زياد هم داشتيم : خونين ترين روز، 63 ساله، ضلع شرقی ميدان تحرير، دقايقی پس از انفجار، 370 كشته و صدها نفر مجروح، 25 ميليون دلار جايزه و عضو سازمان پزشکان بدون مرز. 4. نقل قول مستقيم:
بله، داشتيم، چند بار هم داشتيم :
5. زبان غير رسمی: خود روزنامه نگار هم در مرحله بعد با پرهيز از تکرار واژه ها و با استفاده از واژه های بديع تر و حتی با استفاده نسبی از چاشنی طنز از شدت رسميت زبان خبر می کاهد. بايد مواظب باشيد که در کاربرد زبان عير رسمی دچار افراط نشويد اين يکی از پاشنه آشيل های سافت نيوز است انگار يادم رفت بقيه خبر را ادامه بدهم. کجا بوديم !؟
6. تحليل تحليل کردن در سافت نيوز رايج است. تحليل يکی از عناصر سافت نويسی است. امادر اينکار افراط نکنيد، کار دستتان می دهد.
بله داشتيم سه گونه هم داشتيم.
راستی شما که انتظار نداريد امروز با خواندن يک مقاله درباره نوشتن سافت نيوز همه چيز را در اين زمينه فرا بگيريد و فردا هم جايزه پوليتزر روزنامه نگاری را بگيريد!؟ من اميدوارم بزودی خواننده کتابهایی باشم که همکارانمان در زمينه سافت نيوز تاليف و ترجمه خواهندکرد. حالا اجازه بدهيد يک تيتر بزنيم و کل خبر را يکجا داشته باشيم تا ببینيم چه از آب در آمده، هر چه از کار درآمده باشد خوب است!
حالا کنار فنجان، قوری تان را اضافه کنيد. نوبت شماست که يک خبر فرضی را بنويسيد. حتی اگر حوصله و وقتتان زياد است دنبال من نباشيد که درباره آنچه نوشته ايد نظر بدهم. من از هرم وارونه هزاران نوستالژی دارم!!
|
|
|
نو باشد | ||
 | ||
|
چیزی که خوانندگان ندانند. حتی اگر مال 30 سال پیش باشد. | ||
| ||
|
مهم باشد | ||
| ||
|
برای مردم اهمیت داشته باشد. | ||
| ||
|
تاثیرگذار باشد | ||
| ||
|
یعنی روی زندگی مردم تاثیر بگذارد. | ||
| ||
|
مردم به دانستنش تمایل داشته باشند | ||
| ||
|
چیزی که مردم بخواهند درباره اش بدانند. مثل یک ماشین جدید که وقتی ساخته می شود خبر است، که البته خبر جالبی است اما مهم نیست. | ||
| ||
|
تازه باشد | ||
| ||
|
خبر باید همان زمانی که رخ می دهد پوشش داده شود. | ||
| ||
|
ابعاد آن با حد معمول فرق کند | ||
| ||
|
بزرگترین، بهترین، بدترین و کلا ترینها. | ||
| ||
|
به ما نزدیک باشد | ||
| ||
|
اگر آن طرف دنیا باشد، شاید برای ما خبر نباشد اما همان اتفاق وقتی در نزدیکی مان رخ می دهد خبر است. هورد کسل، یکی از دبیران سرویس خارجه دیلی میل، می گوید، «خبر هرچه از منزل ما دور می شود ارزشش کم تر می شود.» | ||
| ||
|
با موضوع آن کم و بیش آشنا باشیم | ||
| ||
|
خوانندگان آن را راحت بفهمند. اگر در فیزیک اتمی اتفاقی بیفتد و ما آن خبر را بنویسیم اما مردم نفهمند این خبر خبر نیست، مگر بتوانیم آن را جوری برای مردم توضیح بدهیم که بفهمند. | ||
| ||
|
غافلگیر کند | ||
| ||
|
خبری که غیر معمولی باشد. مثل آن خبرهایی که وقتی به دوستت می رسی می گویی: شنیدهای ... | ||
| ||
|
مربوط به آدم های مشهور باشد | ||
| ||
|
خبر به طور عمده درباره آدم ها است و بیشتر از همه درباره آدم هایی که معروف هستند. قرار بود ازدواج دو هنرپیشه در دهکدهای در ایتالیا برگزار بشود. تمام مردم ده خود را آماده کردهاند اما لحظه آخر هنرپیشهها از سفر منصرف میشوند. این خبر است چون به آدمهای معروف مربوط می شود. | ||
| ||
|
مثال: |
| |
|
درباره مواضع قدرت باشد | ||
| ||
|
جرج بوش خبر است: چون می تواند زندگی خوانندگان را عوض کند. | ||
| ||
|
در دسترس باشد | ||
| ||
| ||
|
که بفروشد | ||
| ||
|
خبرهایی که به فروش روزنامه کمک می کند. این که بنویسیم روزانه چند ماشین در تهران به فروش می رود می تواند نظر کارخانه های ماشین سازی را جلب کند و برای روزنامه آگهی بیاورد. | ||
| ||
|
ناگوار باشد | ||
| ||
|
مردم می خواهند خبر بد و ناگوار بخوانند و بیشتر از خبر خوش آن را میخوانند. خبرهایی مثل فجایع طبیعی، رسواییها، توافق نکردهها. خبرهایی که این احساس را تحریک میکنند: خدا را شکر من جای طرف نبودم. یک اصلاح معروف می گوید، «خبر درد می آورد، ما بقی تبلیغ است.» | ||
| ||
|
درباره درگیریها باشد | ||
پيروان امام موسي كاظم (ع) خشم خودرا فرو ميخورند
ميلاد هفتمين گل سرسبد عالم امكان بر رهروانش گرامي باد
خدایا مارارهرو او وفرزندانش قرار بده
آمین
