چطور بايد نوشت؟

نوشتن به شيوه سافت نيوز آسان است به شرط اينکه آداب آنرا درست فرا بگيريم.
فرض من در اين نوشته بر آن است که خواننده اين متن از پيش با نوشتن به سبک هرم وارونه آشناست. پس با اين پيش فرض ابتدا باید بگويم:

1. نوشتن به شيوه سافت نيوز مناسب پوشش رويدادهائی نيست که ظرف 72 ساعت معروف روزنامه نگاری نوشتاری رخ می دهند(ديروز، امروز و فردا) زيرا برای پوشش رويدادهائی از اين دست، فرصت مانور نداريم و بايد هر چه سريع تر آنها را نوشت.

به ديگر زبان اگر رويداد تحت پوشش شما مربوط به روز قبل يا امروز و يا مربوط به فردا است، بهترين سبک برای نوشتن آن همان هرم وارونه است (دايناسورها هنوز طرف توجه هستند! دليل : پارک ژوراسيک!)

2.  حتی رويداد های مربوط به 72 ساعت را هم می شود به شيوه سافت نوشت، اما برای تازه کارها بسيار پر ريسک است.

ساختار دايره ای شکل سافت نيوز:

سافت نيوز برخلاف هرم وارونه که اسمش هم قيافه آن است، ساختاری دايره ای شکل دارد.

به عبارت بهتر اگر بخواهم تصويری کلی از سافت نيوز به دست دهم، به اين صورت خواهد بود:

پيکان سياه در اين تصوير نقطه شروع نوشتن است و پيکان های سفيد مسيری است که نوشتن در آن ادامه می يابد.

سافت نيوز: نمای متوسط

سافت نيوز، بر خلاف هرم وارونه، اسير زمان نيست و بيشتر به محرکه های اصلی رويداها و به سمت و سوی آنها مي پردازد، دست به تجزيه و تحليل مي زند، سعی می کند راه حل پيشنهادکند، از ضرورت تغيير مي گويد و جور ديگری هم نوشته می شود تا مخاطب خسته نشود و با اشتياق سوژه را دنبال کند.
نوع نوشتن و به عبارت بهتر، سبک نوشتن يک خبر را خود رويداد تعين می کند يا روزنامه نگار؟

حواستان باشد که اين رويداد و ماهيت آن است که سبک نوشتن را به روزنامه نگار تحميل مي کند و انتخاب سبک در خبرنويسی، مثل همه عواملی که تعيين كننده پوشش بهتر يک رويداد است (تازگی، دربرگيری، تمايل مخاطب، رقابت و ..) اختياری نیست.

بنابر اين، مي توان گفت که بحث تقابل دو شيوه سخت نويسی و نرم نويسی اساسا يک بحث انحرافی و بی پايه است و اين رويداد است که سبک نوشتن را به روزنامه نگار تحميل مي کند.

سافت نیوز همان سبک تاریخی است؟

به يک دليل ساده، يعنی به خاطر مخالفت شديد عده ای از روزنامه نگاران و  نظريه پردازان عرصه نقد خبر با سافت نيوز، مي توان گفت سافت نیوز شکل تازه سبک تاریخی نیست و افزون بر آن، اگر از تصوير گرائی و جزئيات نگری در سافت نیوز بگذريم، ديگر هيچ چيز آن شبيه به سبک تاریخی نخواهد بود.

سافت نيوز ، خبر است يا گزارش؟

اگر سافت، گزارش بود که اسمش را نيوز نمی گذاشتند!
اما در عين حال قبول دارم که ماهيت سافت نيوز هنوز مبهم است نه برای ما، که در دنيا هم هنوز بر سر ماهيت آن توافق روشنی به چشم نمی خورد، البته در دنيای روزنامه نگاری مدرن، انتقادهای ضد سافت نيوز به تکنيک و ساختار سافت نويسی مربوط نمی شود و مخالفان تيفوسی سافت نيوز دقيقا مي دانند کجا را هدف گرفته اند : روزنامه نگاری انتقادی  متکی به سافت نویسی.

سافت نيوز + روزنامه نگاری انتقادی = آلياژ خطرناک!

روزنامه نگاری انتقادی در واقع در قياس با جريان غالب روزنامه نگاري جهانی، يک نوع روزنامه نگاری آلترناتيو و راديکال است و اين برای کانون های قدرت و ثروت پديده خوشايندی نيست، چرا که با اتکا به عناصر خبری تحليل (why) و تشريح (how) که جزو تاکيدهای نرم نويسی است، دست به افشاگری می زند و باز از آنجائیکه در سافت نويسی به جای تکيه به يک منبع رسمی، به چندين منبع استناد می شود - که می توانند منابع غير رسمی هم باشند-  غلظت مخالفت کانونهای قدرت و ثروت با آن افزايش مي يابد، انها مي گويند سافت نيوز، دمکراسی را تضعيف مي کند.

به مخاطبي فكر كنيد كه داريد خبر را براي او مي‌نويسيد. رويترز به طور كلي براي مخاطباني مي‌نويسد كه ‏متخصصان امور مالي هستند، تحصيل كرده‌اند، به آنچه در جهان مي‌گذرد علاقه‌مند هستند، به لحاظ مالي و سياسي ‏به طور كلي آگاه هستند. ممكن است تمام خوانندگان كارشناس نباشند، بنابراين فكر نكنيد مخاطبان همه چيز را ‏مي‌فهمند.‏

از خودتان بپرسيد: آيا خبر آن چيزي را كه در نظر داشتيد بيان مي‌كند؟ شفاف است يا مبهم؟

مطمئن شويد كه خبر به سؤال «خب كه چي؟» پاسخ بدهد. ببينيد آيا براي كساني كه تازه در جريان تحولات جديد ‏قرار گرفته‌اند قضايا را به طور شفاف توضيح داده ايد، ببينيد آيا در خبر اطلاعات پيراموني كه آخرين تحولات در ‏قالب آن معنادار مي‌شوند گنجانده شده است. در صورتي كه با خبر اقتصادي مالي سر و كار داريد، ببينيد آيا خبر ‏روي ارزش سرمايه‌گذاري متمركز شده است؟ اگر خبر معمولي مي‌نويسيد، ببينيد آيا «عنصر انساني» در آن ‏برجسته شده است؟
مطمئن شويد كه خبر متعادل، منصفانه و خنثي باشد؛ دنبال عباراتي بگرديد كه ممكن است باعث شود خواننده فکر ‏کند شما يك طرف ماجرا را گرفته‌اید مثل فلاني از آن مي‌ترسد يا فلاني اميدوار است، ... مراقب باشيد از كلماتي ‏مثل «ادعا مي‌كند» و عباراتي مثل «بنا بر گفته» با دقت استفاده كنيد؛ چون اين عبارات اين پيام را به خواننده ‏مي‌رساند كه ما در مورد آن چه مي گوييم شك داريم.‏
مطمئن شويد منبع‌نگاري شفاف و دقيق باشد.‏