ماهيت تعاملي اينترنت به نويسنده اجازه ميدهد خواننده را به شكلي درگير اخبار كند كه هرگز از طريق روزنامه ؛ راديو و تلويزيون متصور نيست
نويسندگان آنلاین میتوانند با استفاده از گزارشگري منبع باز از خوانندگان راهنمايي بخواهند يا حتي از آنها درخواست كنند كه به طور پروژهاي كار يك گزارش را به عهده بگيرند.
البته هنوز بیشتر گزارشهای آنلاین به روش سنتي، توسط خود نويسنده و از طریق مصاحبه، مشاهده و کنترل مطالب و سوابق تهیه ميشوند.
يك مصاحبه خواندني – اگر نگوييم خوب- مصاحبه اي است كه داراي قلاب باشد. قلابي كه خواننده را اسير كند و او را تا پايان نگه دارد. گاهي اين قلاب از فرايند ديالوگي حاصل مي شود كه طرف مصاحبه شونده اش خوب حرف مي زند. حرف اش اطلاع رسان است، گرم و صميمي است، چالش برانگيز است، بازتاب بيروني حرف هايش قلقلك ايجاد مي كند و... و... و. اما بعضي وقت ها اين خواندني شدن حاصل يك خوشفكري و نگاه حرفه اي از سوي مصاحبه كننده يعني خبرنگار است. از يك آدم بي حال يعني مصاحبه شونده بي رمق يك موجود زنده مي سازد. مدام در ذهنش هنگام مصاحبه به فكر مخاطب است كه نكند در توجه نهايي از دستش بگريزد. در پايان بحث مربوط به سبكهاي خبرنويسي بايد به مبحث گذارها (Transitions ) نيز اشاره كرد.
استفاده از گذراها از اصلي ترين مهارتهاي خبرنويسي است. گذارها، واژه ها، عبارتها و پاراگرافهايي هستند كه استخوانبندي خبر را محكم مي كنند. گذارها، سيمان خبرها و عنصر جدانشدني آنهايند.
مهمترين گذار در خبر نويسي نحوه عبور از پاراگراف اول خبر به پاراگراف دوم خبرآن است. اگر خواننده «ماهي» است و تيتر «قلاب» صيد است، گذار به پارگراف دوم حكم كشيدن قلاب از درون آب را دارد. درحقيقت گذارها خواننده را از يك واقعيت به واقعيت ديگر، از يك زمان به زمان ديگر و از يك مكان به مكان ديگر مي كشانند.
گذارها در حقيقت حلقه هاي پيوند پاراگرافهاي خبر به يكديگر هستند اما هر اندازه كه اين گذارها طبيعي تر جلوه كنند و با حداقل جلب توجه توأم باشند، مطلوب ترخواهند بود و به همين دليل است كه همه ويراستاران، خواهان گذارهاي آرام و نامحسوس (Unobtrusive) هستند. پاره اي از گذارها رايج درخبر نويسي به قرار زير هستند.
علاوه بر اين افزون بر اين معهذا بعلاوه، اما، متعاقباً، با اين همه، بنابراين، به اين ترتيب، سپس، و، بالاخره، در همين حال، همچنين، ضمناً، شايان ذكر است، گفتني است، لازم به يادآوري است، در پايان و...
فراموش نكنيم كه به هر سبكي كه خبر را تنظيم مي نماييم، بايد از جملات و پاراگرفهاي گويا و روشن استفاده كنيم. و البته نه به خاطر اينكه خواننده كم سواد است، اصلاً چنين نيست. بلكه به دليل اينكه وظيفه داريم كه درک خواننده را آسان و راحت كنيم، وقت او را هدر ندهيم و اطلاعات بيشتري در اختيار وي بگذاريم.
اكنون در پايان تبيين چهار سبك اصلي خبرنويسي به سبك بازگشت به گذشته و سبك تشريحي مي رسيم.
در سبك بازگشت به گذشته، كه نقطة مقابل سبك تاريخي است، متن خبر با آخرين بخش رويداد شروع مي شود و سپس سابقه و پيشينة ماجرا ارائه مي گردد. سبك بازگشت به گذشته، كه براي هر نوع خبري مناسب نيست، صرفاً به كار ارائة خبرهاي نسبتاً كوتاه مي آيد و بايد مراقب بود كه مطلب به شكلي عرضه نشود كه به درك آن لطمه وارد آيد.
اما در سبك تشريحي همانطور كه واقعه را قسمت به قسمت گزارش مي كنيم براي هر بخش از خبر توضيحات كافي حاشيه اي مي دهيم. سبك تشريحي بيشتر به كار خبرهايي مي آيد كه دربارة آن ها اختلاف نظرهاي بسيار وجود دارد. از سبك تشريحي مي توان در تنظيم خبرهاي بلند و همچنين گزارش نويسي- به ويژه گزارشهاي تفصيلي- استفاده كرد.
تنظيم به سبك هرم وارونه:
«جورج» پسر 18 ماهة آقاي «آرتوراسميت» شهردار بيرمنگام از يك حادثه عجيب جان سالم به در برد.
جورج در اتوميبل پدرش در بالاي يك تپه نشسته بود كه ناگهان در پي يك بازيگوشي دندة اتومبيل را خلاص كرد، اتومبيل به پايين تپه سرازير شد و به شدت به اتومبيل ديگري كه در پايين تپه پارك شده بود برخورد كرد.
خوشبختانه در اين حادثة عجيب، هيچكس آسيب جدي نديد و فقط آقاي اسميت كه در صندلي عقب اتومبيل خودش در حال خوردن ساندويچ بود، جراحت ناچيزي برداشت. ضمناً پليس كه كمي بعد به صحنة حادثه رسيد، آقاي اسميت را مجبور به پرداخت غرامت كرد.
تنظيم با سبك پايا ن شگفت انگيز:
حالا همان خبر را به سبك پايان شگفت انگيز ارائه مي كنيم و مي بينيم كه چقدر زنده تر و شيرين تر ارائه مي شود، چونكه عملاً مناسب سبك پايان شگفت انگيز است:
پليس تصميم گرفت راننده جواني را كه باعث يك تصادف عجيب شده بود، مجازات نكند.
«جورج » پسر «آرتور اسميت »، شهردار بيرمنگام، پشت فرما ن اتومبيل پدرش كه بر بالاي تپه اي پارك شده بود، نشسته بود، او بي آنكه قصد قبلي داشته باشد دندة اتومبيل خاموش را خلاص كرد و قبل از آنكه فرصت هيچ واكنشي پديد آيد اتومبيل از تپه سرازير شد و با ماشين ديگري كه در پايين تپه پارك شده بود به شدت برخورد كرد.
خوشبختانه در اين حادثة عجيب، هيچكس آسيب جدي نديد و فقط آقاي «اسميت» كه در صندلي عقب اتومبيل مشغول خوردن ساندويچ بود، جراحت مختصري ديد.
پليس فقط به يك دليل با اين رانندة جوان برخوردنكرد: او 18 ماهه بود.
تنظيم به سبك هرم وارونه:
«جورج» پسر 18 ماهة آقاي «آرتوراسميت» شهردار بيرمنگام از يك حادثه عجيب جان سالم به در برد.
جورج در اتوميبل پدرش در بالاي يك تپه نشسته بود كه ناگهان در پي يك بازيگوشي دندة اتومبيل را خلاص كرد، اتومبيل به پايين تپه سرازير شد و به شدت به اتومبيل ديگري كه در پايين تپه پارك شده بود برخورد كرد.
خوشبختانه در اين حادثة عجيب، هيچكس آسيب جدي نديد و فقط آقاي اسميت كه در صندلي عقب اتومبيل خودش در حال خوردن ساندويچ بود، جراحت ناچيزي برداشت. ضمناً پليس كه كمي بعد به صحنة حادثه رسيد، آقاي اسميت را مجبور به پرداخت غرامت كرد.
تنظيم با سبك پايا ن شگفت انگيز:
حالا همان خبر را به سبك پايان شگفت انگيز ارائه مي كنيم و مي بينيم كه چقدر زنده تر و شيرين تر ارائه مي شود، چونكه عملاً مناسب سبك پايان شگفت انگيز است:
پليس تصميم گرفت راننده جواني را كه باعث يك تصادف عجيب شده بود، مجازات نكند.
«جورج » پسر «آرتور اسميت »، شهردار بيرمنگام، پشت فرما ن اتومبيل پدرش كه بر بالاي تپه اي پارك شده بود، نشسته بود، او بي آنكه قصد قبلي داشته باشد دندة اتومبيل خاموش را خلاص كرد و قبل از آنكه فرصت هيچ واكنشي پديد آيد اتومبيل از تپه سرازير شد و با ماشين ديگري كه در پايين تپه پارك شده بود به شدت برخورد كرد.
خوشبختانه در اين حادثة عجيب، هيچكس آسيب جدي نديد و فقط آقاي «اسميت» كه در صندلي عقب اتومبيل مشغول خوردن ساندويچ بود، جراحت مختصري ديد.
پليس فقط به يك دليل با اين رانندة جوان برخوردنكرد: او 18 ماهه بود.
تنظيم به سبك هرم وارونه:
«جورج» پسر 18 ماهة آقاي «آرتوراسميت» شهردار بيرمنگام از يك حادثه عجيب جان سالم به در برد.
جورج در اتوميبل پدرش در بالاي يك تپه نشسته بود كه ناگهان در پي يك بازيگوشي دندة اتومبيل را خلاص كرد، اتومبيل به پايين تپه سرازير شد و به شدت به اتومبيل ديگري كه در پايين تپه پارك شده بود برخورد كرد.
خوشبختانه در اين حادثة عجيب، هيچكس آسيب جدي نديد و فقط آقاي اسميت كه در صندلي عقب اتومبيل خودش در حال خوردن ساندويچ بود، جراحت ناچيزي برداشت. ضمناً پليس كه كمي بعد به صحنة حادثه رسيد، آقاي اسميت را مجبور به پرداخت غرامت كرد.
تنظيم با سبك پايا ن شگفت انگيز:
حالا همان خبر را به سبك پايان شگفت انگيز ارائه مي كنيم و مي بينيم كه چقدر زنده تر و شيرين تر ارائه مي شود، چونكه عملاً مناسب سبك پايان شگفت انگيز است:
پليس تصميم گرفت راننده جواني را كه باعث يك تصادف عجيب شده بود، مجازات نكند.
«جورج » پسر «آرتور اسميت »، شهردار بيرمنگام، پشت فرما ن اتومبيل پدرش كه بر بالاي تپه اي پارك شده بود، نشسته بود، او بي آنكه قصد قبلي داشته باشد دندة اتومبيل خاموش را خلاص كرد و قبل از آنكه فرصت هيچ واكنشي پديد آيد اتومبيل از تپه سرازير شد و با ماشين ديگري كه در پايين تپه پارك شده بود به شدت برخورد كرد.
خوشبختانه در اين حادثة عجيب، هيچكس آسيب جدي نديد و فقط آقاي «اسميت» كه در صندلي عقب اتومبيل مشغول خوردن ساندويچ بود، جراحت مختصري ديد.
پليس فقط به يك دليل با اين رانندة جوان برخوردنكرد: او 18 ماهه بود.
سبك پايان شگفت انگيز از سبكهاي شيرين خبرنويسي است در اين سبك قفل ماجرا در پايان خبر باز مي شود و خواننده را شگفت زده مي كند طبعاً اين سبك به اين دليل پا به عرصة ادبيات روزنامه نگاري گذاشته است كه به نياز نوجويي خواننده پاسخ دهد. البته اين سبك نمي تواند براي ارائه هر خبري مورد استفاده قرار گيرد. سبك پايان شگفت انگيز بيشتر در خور رويدادهايي است كه خود از چاشني شگفتي و ندرت برخوردارند و روزنامه نگار براي آنكه اين چاشني راكاملاً كارساز كند، از اين سبك بهره مي جويد. توصيه مي شود كه نبايد سعي شود كه رويدادهاي طولاني در قالب اين سبك عرضه گردند. براي اين كار سبك تاريخي به همراه ليد، كه به آن پرداختيم، فرصتهاي بيشتري را در اختيار نويسنده قرار مي دهد. در سبك پايان شگفت انگيز، هم مي توان از ايجاز سبك هرم وارونه و هم از فضاسازي خاص سبك تاريخي به همراه ليد بهره برد. بياييم يك ماجراي فرضي را در دو سبك ارائه كنيم. اين ماجراي فرضي، كه سوژه اي عجيب دارد، در تنظيم اول به سبك هرم وارونه است، عملاً قرباني نگارش شده است، اما در تنظيم دوم كه به سبك پايان شگفت انگيز ارائه شده، كاملاً جذاب وشيرين است، زيرا كه ماجرا، مناسب همين سبك پايان شگفت انگيز بوده است
كارگري درمحوطه انبار ضايعات كارخانه «پوشش» رشت مشغول جوشكاري بود غافل از اين كه كمانه آتش از نقطه جوش كه به اطراف پراكنده مي شد، آن سوتر به تل پارچه هاي سرقيچي و ضايعات سرك كشيده و وسعتي را خاكستر مي كند كارگر جوشكار كه در جوش و خروش كار بود سرانجام از هُرم آتش متوجه بروز حادثه شد و ابزار كار و آتش را رها كرد و استمداد طلبيد.
سبک تاريخي زبانه هاي آتش چه نرم و سهل روي انبوه پارچه ها و نخ ها سريد و هر لحظه در گستره انبار و مجموعة كارخانه پيشروي كرد. مسئولان و كارگران دست از كار كشيده و با هر وسيله اي كه در دسترس بود به اطفاي حريق پرداختند. اما امواج تهديدگر آتش هر لحظه فزون تر بر هم سوار مي شدند آتش نشانان صومعه سرا، خمام، سنگر و آستانة اشرفيه وارد عمل شدند و توانستند پس از چند ساعت حريق را خاموش كنند. زيان مالي اين حادثه حدود يك ميليارد ريال تخمين زده شده است. اين كارخانه با حدود سه هزار كارگر و كارمند از بزرگ ترين واحد هاي توليدي گيلان محسوب مي شد.
سبك تاريخي به همراه ليد در بسياري از مواقع به ويژه وقتي كه از يك بلوغ مضموني و ساختاري برخوردار شود، شانه به شانه داستان مي زند: انتريگ دارد تضاد مي آفريند، راوي دارد زاويه ديد دارد فراز و فرود دارد ريتم يا آهنگ، رِنگ يا نواخت، ميزانسن يا صحنه پردازي، فضا، رنگ و...
خلاصه هر فن و تجربه اي را در خود حل مي كند تا به ساخت درام هر چه نزديكتر شود.
روزنامه نگاران حرفه اي در سبك تاريخي به همراه ليد از هر تكنيكي (برگرفته از نقاشي، سينما، داستان نويسي و...) براي افزودن به كشش دراماتيك اين ساخت بهره مي گيرند. در اين سبك اصل ماجرا به صورت ليد ارائه مي گردد و سپس با فضا سازي، به تبيين ماجرا پرداخته مي شود.
خبر نگاري كه عضو سرويس حوادث روزنامه است بايد به خاطرداشته باشد كه خبري كه او در مورد يك حادثه به خواننده مي دهد با مثلاً گزارش افسر نگهبان كلانتري به مافوق خود فرق دارد. هر دو يك واقعه را گزارش مي كنند. اما آنچه باعث تفاوت گزارش خبرنگار با گزارش افسر نگهبان مي شود، همان ساخت دراماتيك خبر است كه سبك تاريخي به همراه ليد ظرف آن است.
و خاص پوشش دادن به خبرهاي شهري و حادثه اي براي اينكه تصويري از سبك تاريخي به همراه ليد در ذهن
پيدا كنيم، بهتر است بگوييم كه اگر شكل سبك تاريخي- كه در آن مطلب از نقطه اي كه شروع مي شود به ترتيب زمان وقوع ارائه مي شود .
سبك تاريخي به همراه ليد مي تواند آميزه اي از شكل فوق به علاوة يك ليد باشد.
