حماسه سراي ايران زمين
به نام خداوند جان و خرد
كزين برتر انديشه برنگذرد
حكيم ابوالقاسم فردوسي حماسه سراي ايران زمين همواره به عنوان يكي از بزرگترين شاعران جهان مطرح بوده در قرن چهارم و پنجم پس از اسلام مي زيسته است.
وي در سال 329 هجري در روستاي «پاژ» كه يكي از روستاهاي توس است ديده به جهان گشود.
در زمان حيات فردوسي، جمع آوري و تأليف سرگذشت پادشاهان قديم ايران رونق زيادي داشت و اين كتابها را در آن زمان «شاهنامه» مي ناميدند.
حكيم ابوالقاسم فردوسي به منظور سرودن شاهنامه رنجهاي بي شماري را متحمل شد به طوري كه به منظور تهيه منابع لازم به شهرهاي بخارا، مرو، بلخ و هرات سفر كرده و با تحقيقات ميداني گسترده داستانهاي باستان را جمع آوري نموده است.
بپرسيدم از هر كسي بي شمار
نترسيدم از گردش روزگار
فردوسي از زمان آغاز نوشتن و تدوين شاهنامه تا پايان آن كه در سن 71 سالگي وي انجام گرفت با عشق و علاقه زياد به كار پرداخت طوري كه سالهاي آخر عمر خود را با فقر و تنگدستي زيادي دست به گريبان بود.
البته فردوسي در خانواده اي به دنيا آمد كه صاحب املاك و زمينهاي زيادي بودند ولي او هر چه داشت در راه تدوين شاهنامه خرج كرد و حتي در زماني يكي از اميران قدرشناس توس نيز او را تحت حمايت خود گرفت، ولي ديري نپاييد كه اين حامي به طور نامعلومي ناپديد شد و پس از آن فردوسي با مشكلات زيادي مواجه گرديد.
الا اي برآورده چرخ بلند
چه دادي به پيري مرا مستمند
چو بودم جوان برترم داشتي
به پيري مرا خوار بگذاشتي
ولي همان گونه كه گفته شده اين شاعر توانمند ايران، از كساني بود كه عشق و تلاش را به هم آميخت و با فقر و تنگدستي درآويخت و سي سال رنج برد تا توانست اثري ماندگار را به به يادگار گذارد.
بسي رنج بردم در اين سال سي
عجم زنده كردم بدين پارسي
نميرم از اين پس كه من زنده ام
كه تخم سخن را پراكنده ام
درخصوص مرگ حكيم توس گفته شده سلطان محمود غزنوي، ابتدا فردوسي را مورد بي مهري قرار داد و دل او را رنجاند، ولي سالها بعد درصدد بر آمد از اين شاعر دلجويي كند، از اين رو هدايايي فراهم و با شتر براي او فرستاد، اما گويا قرار نبود او رهين منت كسي قرار بگيرد.
نظامي عروضي مي گويد: هداياي سلطان به سلامت به شهر طابران رسيد، وقتي شتر از دروازه «رودبار» وارد مي شد، جنازه فردوسي از دروازه «رزان» بيرون مي رفت.
فردوسي پس از 82 سال زندگي افتخار آميز در سال 411 هجري قمري دارفاني را وداع گفت.
هر آنكس كه دارد هش و راي و دين
پس از مرگ بر من كند آفرين
به عقيده كارشناسان، شاهنامه فردوسي علاوه بر اين كه كارنامه دو هزار ساله ايران قبل از اسلام را به دوران بعد از اسلام پيوند زد، به جهت جايگاه بزرگي كه از لحاظ محتوا و زبان داشت، راه را براي اعتلاي زبان و فرهنگ ايران گشود.
فردا روز بزرگداشت فردوسي، سخنور حماسه سرا و زنده نگهدارنده زبان و ادب و تاريخ سرزمين ايران است.
اميد است، روزي قدر و منزلت اين بزرگ مرد و ديگر بزرگان سرزمين ايران شناخته شود.
نگه كن به جايي كه دانش بود
زداننده كشور به رامش بود
زپر مايگان كارداني گزين
كه باشد زكشور بر او آفرين
روزنامه قدس ۲۴/۲/۸۷
ماهان صفايي